Obecny Pomnik Umschlagplatz

Kończący, ostatni element Traktu Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów w Warszawie. Najbardziej minimalistyczny rzeźbiarsko pomnik został wzniesiony w 1988 roku w przeddzień 45 rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim. Za projekt odpowiedzialni byli architekt Hanna Szmalenberg i rzeźbiarz Władysław Klamerus. Plac, znajdujący się na terenie dawnego placu przeładunkowego, o rozmiarach 20 x 6 m został z trzech stron otoczony murem. W ten sposób symbolicznie przedstawiono otwarty wagon kolejowy. Biały mur w swojej wysokości (3 m) jednoznacznie odwołuje się do muru getta warszawskiego. Od ulicy Stawki projektanci umieścili bramę główną, która została zwieńczona półokrągłą czarną tablicą, na której umieszczono płaskorzeźbę ,,Strzaskany las”, która odnosi się do żydowskiej sztuki sepulkralnej (dotyczącej sfery nekropolicznej) – złamane drzewo oznacza gwałtowną i przedwczesną śmierć. Brama wraz z płaskorzeźbą, poprzez swoje zestawienie, przypominają macewę. Na tej samej osi znajduje się wąski prześwit (przez który widać drzewo, czyli symbol nadziei), co symbolizuje przejście od śmierci do nadziei życia. Ostatnim elementem pomnika są napisy znajdujące się na jego murach. Wewnątrz wyryto 400 polskich i żydowskich imion symbolizujących bezimiennych zamordowanych Żydów oraz odwieczne przenikanie się kultury polskiej i żydowskiej. Na tylnej ścianie znajduje się tablica erekcyjna, a na bocznej ścianie budynku nr 10 (obecnie Zespół Szkół Licealnych i Ekonomicznych nr 1) umieszczono cytat z Księgi Hioba. Na tyłach budynku znajdującego się na Stawki 10 znajduje się odtworzony fragment dawnego muru getta (w 2014 roku oryginalny mur został rozebrany i oczyszczony). W latach 2007-08 pomnik został wyremontowany – między innymi zmieniono materiał budulcowy i marmur zastąpiono granitem. Od 2012 roku spod pomnika Umschlagplatz wyrusza Marsz Pamięci 22 lipca organizowany przez Żydowski Instytut Historycznym, który ma na celu upamiętnienie kolejnych rocznic rozpoczęcia tzw. wielkiej akcji likwidacyjnej w getcie warszawskim, w wyniku której życie straciło ok. 2 miliony Żydów.